| |
| De Kodiakbeer is de grootste en zeldzaamste van alle beren. Samen met de ijsbeer is hij het grootste landroofdier ter wereld. Ook in Dierenpark Emmen wonen Kodiakberen. |
| |
|
 |
| |
|
| Kodiakbeer |
Ursus arctos middendorffi |
| Alleseter / roofdier |
Beer |
| Leefgebied |
Eilanden voor de Noordwestkust van Noord-Amerika. |
| Leefwijze |
Voornamelijk alleen. |
| Voedsel |
Vooral planten maar ook wel vis. |
| Maten en gewicht |
3 meter lang, schofthoogte meer dan 1 meter hoog, 450 tot 780 kilo. |
| Leeftijd |
Volwassen met 3 jaar, maximaal 30 jaar. |
| Voortplanting |
Draagtijd 7 maanden, 1 tot 4 jongen per keer. |
|
| |
|
|
| De Kodiakbeer is een soort bruine beer. Van alle beren is de Kodiakbeer de grootste. Hij kan wel drie meter lang worden en meer dan een meter hoog. Hij weegt tussen de 450 en 780 kilo. Dit grote lijf is bedekt met een dikke, bruine vacht. Deze vacht is in de winter dikker dan in de zomer. Omdat het dan kouder is hebben Kodiakberen een speciale wintervacht. |
| |
|
| Kodiakberen hebben heel sterke poten. Ze lopen op hun hele voetzool. Net als mensen. Katten en paarden lopen bijvoorbeeld alleen op hun tenen. Dit maakt het voor beren gemakkelijk om rechtop op hun achterpoten te staan. Aan zijn poten zitten lange nagels. Deze kan hij niet intrekken. Met zijn poten en klauwen kan hij van alles. Bijvoorbeeld dingen oppakken, eten uitgraven, vis vangen en zelfs eten naar zijn bek brengen. Beren kunnen wel 50 kilometer per uur rennen. En ze kunnen ook goed zwemmen. Kodiakberen kunnen niet zo goed zien. Ze zien op een afstandje bijna niks. Wel kunnen ze goed ruiken. Ze kunnen ook goed horen. Beren hebben geen gezichtsuitdrukkingen. Je kunt dus niet zien of een beer blij of boos is. Wel kun je zien of hij lol heeft. Dan heeft hij namelijk zijn onderlip naar voren hangen. |
| |
|
| De Kodiakberen leven op een aantal eilanden. Deze liggen voor de kust van het noordwesten van Noord-Amerika. Het belangrijkste eiland heet Kodiak. Hier is de Kodiakbeer naar vernoemd. Op deze eilanden leeft hij vooral in de bossen. Op dit moment zijn er nog ongeveer 3000 Kodiakberen. |
| |
|
 |
| Kodiakberen zijn alleseters. Dat betekent dat ze zowel vlees als planten eten. Toch eten ze vooral planten. Ze eten bijvoorbeeld bessen, noten, gras, wortels, bladeren, boomschors. Ook eet hij honing. In de herfst eet hij vooral vis, namelijk zalm. Deze zalm is dan bezig met de jaarlijkse trek. Er zijn er dan ontzettend veel. De beer kan gewoon in de rivier gaan staan om zich vol te proppen. De vissen zwemmen soms letterlijk zijn bek in. Maar de beer zwemt de zalm ook achterna en pakt ze met zijn klauwen. Wat de beer precies eet is afhankelijk van wat hij kan vinden. In sommige tijden zijn er meer bessen. In andere tijden zijn er meer wortels. Daar past de beer zich dan op aan. |
| |
|
| De Kodiakbeer leeft in zijn eentje. Vrouwtjes leven samen met hun jongen tot deze drie jaar oud zijn. Elke beer heeft zijn eigen gebied. Maar hier mogen ook andere beren komen. De grootte van zo'n gebied hangt af van hoeveel eten er is. Wanneer een beer veel te eten kan vinden heeft hij genoeg aan een klein gebied. Kodiakberen leven ook wel eens in groepen. Dit kan wanneer er veel eten in een gebied is. Beren hebben zelfs een soort lichaamstaal bedacht. Met hun lichaam kunnen ze hun gevoel uiten en ruzies voorkomen. In de winter houden Kodiakberen een winterrust. Voor het zover is eet de beer bijna de hele dag. Hierdoor krijgt hij een dikke vetlaag. Zo kan hij heel lang zonder eten. De Kodiakbeer houdt zijn winterrust in een schuilplaats. Dit kan een rotsholte zijn of een hol dat hij zelf heeft gegraven. Zo'n hol is lekker warm. Er komt geen wind of regen binnen. Alle processen in zijn lichaam, zoals zijn hartslag en ademhaling, vertragen. Zo ligt de beer bijna een half jaar te dutten. Hij eet en drinkt niet. Hij hoeft ook niet te poepen of plassen. Toch is het meer een winterrust dan een winterslaap. De beer wordt wel af en toe wakker. Bijvoorbeeld om te vluchten wanneer er gevaar dreigt. Na een half jaar wordt de beer weer helemaal wakker. Hij weegt nu nog maar driekwart van zijn oorspronkelijke gewicht. Geleerden snappen de winterrust van een beer nog steeds niet helemaal. Ze zijn nog druk bezig met onderzoek hiernaar. Kodiakberen kunnen in het wild 20 tot 30 jaar oud worden. |
| |
|
Kodiakberen leven meestal alleen. In mei of juni zoeken ze elkaar op om te paren. Ze leren elkaar kennen door te snuffelen en stoeien. Het mannetje en het vrouwtje blijven dan enkele dagen bij elkaar. Tijdens deze dagen paren ze met elkaar. Daarna gaat ieder weer zijn eigen weg. De manier waarop de jongen in de buik van de moeder groeien is bij beren heel bijzonder. De jongen zijn eerst nog heel erg klein. Dit worden embryo's genoemd. De eerste vijf maanden groeien deze embryo's niet. Dit is heel uitzonderlijk. Bij andere dieren, ook de mens, groeien de embryo's al meteen. Bij beren gaan ze pas in november echt groeien. In deze tijd heeft de moederbeer al genoeg gegeten om aan haar winterrust te beginnen. In januari, februari of maart worden dan 1 tot 4 jongen geboren. De moederbeer wordt nauwelijks wakker van de geboorte. Beren zijn de enige zoogdieren die tijdens hun winterrust jongen ter wereld brengen. De kleine beertjes zijn bij de geboorte volkomen hulpeloos. Ze zijn blind en doof. Ze zijn bijna kaal en hebben geen tanden. De beertjes zijn zo groot als een eekhoorn. Ze wegen 100 tot 500 gram. Na de geboorte likt de moeder haar jongen schoon. Ze duwt ze tegen haar tepels aan. De jongen kunnen nu drinken. Ze houdt ze warm met haar poten en valt weer in slaap. De jongen houden geen winterrust. In de volgende maanden wordt de moeder af en toe wakker. Ze gaat een beetje anders liggen en kijkt of het goed gaat met de jongen. In het begin doen de jongen niets anders dan drinken en slapen. Tijdens het drinken maken ze een brommend geluid. Hiermee waarschuwen ze de slapende moeder. Zij kan zich dan niet per ongeluk omdraaien en de jongen platdrukken. Na 6 weken gaan de ogen van de jongen open. Na 12 weken zien ze er al wollig uit. Ze worden ook al wat wilder. Ze blijven bij de moeder in het winterhol tot april of juni.
Tijdens de opvoeding moet de moeder haar jongen vooral beschermen tegen mannetjesberen. Deze mannetjes zouden de jongen kunnen opeten! Wanneer er gevaar dreigt, stuurt de moeder haar jongen de boom in. De moeder blijft ervoor staan en beschermt ze. Verder leert een moederbeer haar jongen om eten te zoeken. Dit kunnen ze niet uit zichzelf. Ze moeten het echt leren. Een slecht opgevoede beer kan niet voor zichzelf zorgen. Hij zal dan doodgaan van de honger. De moeder zorgt minstens een jaar voor haar jongen. Vaak blijven ze twee tot drie jaar bij hun moeder. Daarna beginnen ze aan een leven in hun eentje. |
| |
|
| Kodiakberen hoeven niet bang te zijn voor andere dieren. Wel is de mens een groot gevaar voor hen. Het leefgebied van de beren wordt kapot gemaakt. Mensen kappen de bossen en leggen wegen aan. Ook mag er nog steeds gejaagd worden op de Kodiakbeer. Dit gebeurt wel onder zeer strenge regels. Toch worden er 160 Kodiakberen per jaar gedood. Andersom kunnen Kodiakberen ook gevaarlijk zijn voor mensen. Maar dat zijn ze nooit zonder reden. Een moeder zal haar jongen beschermen wanneer deze bedreigd worden. Ook zullen ze van zich af slaan wanneer ze in het nauw gedreven worden. Een beer waarschuwt wel voordat hij aanvalt. Hij laat zich dan van opzij zien. Een beer die naar opzij kijkt is dus gevaarlijker dan een die je gewoon aankijkt. |
| |
|
| De berenfamilie telt vele leden. De naaste familieleden van de Kodiakbeer zijn andere bruine beren. Een voorbeeld is de grizzlybeer. De bruine beer is weer familie van de zwarte beer, de ijsbeer en de kraagbeer. Andere echte beren zijn de honingbeer, de lippenbeer en de brilbeer. Familie van de beren zijn de panda's. Hiervan bestaan nog twee soorten. Dit zijn de reuzenpanda en de kleine panda. Iedere berensoort leeft in een ander gebied en heeft andere leefgewoontes. Een ijsbeer eet bijvoorbeeld bijna alleen maar vlees. De reuzenpanda is juist bijna helemaal vegetarisch. Hij eet bamboescheuten. Alle berensoorten worden ernstig bedreigd. Bijna overal waar beren leven worden ze bedreigd door jacht en het kapot maken van hun leefgebied. Alleen in heel afgelegen plekken kunnen beren goed leven. Gelukkig zijn er nog van die plaatsen. Bijvoorbeeld de noordpool en de uitgestrekte wildernis in Alaska, Canada en Rusland. Elders is de natuur zo kapot gemaakt dat beren er zeldzaam zijn geworden. Dit is één van de redenen dat het Wereld Natuur Fonds koos voor de reuzenpanda als symbool. |
| |
|
 |
| |
|
In Dierenpark Emmen wonen drie Kodiakberen. Het zijn twee mannetjes en één vrouwtje. Ze zijn alle drie geboren in een Belgisch dierenpark. De twee mannetjes maken geen ruzie, omdat één van hen gecastreerd is. Deze beer is geopereerd, zodat hij geen jongen meer kan maken. Hij heeft daarom geen interesse in het vrouwtje. Hij hoeft haar niet voor zich te winnen door met de andere man te vechten.
Mato: mannetje, geboren in januari 1987. Mato is indiaans voor 'beer'.
Ursus: mannetje, geboren in januari 1986. Ursus is latijn voor 'beer'. Ursus is gecastreerd en is de broer van Hoenka.
Gretta: vrouwtje, geboren in januari 1983 in de dierentuin van Rostock.
Twee van hen speelden als berenkleuters een hoofdrol in de film "De Beer". Deze werd gemaakt door de fransman Jean-Jacques Annaud.
Het berenverblijf is zo natuurlijk mogelijk. Er is een berglandschap gemaakt met bomen en rotsen. Ook is er water. Hier kunnen de beren zwemmen en vissen. Elke beer heeft een eigen nachtverblijf. Deze zijn heel hoog. De beer kan er rechtop in staan. De beren hebben een heel divers menu. Ze krijgen vis, vlees, wortelen, brood en gras te eten. Hierbij krijgen ze hondenbrokken. Af en toe verstoppen de verzorgers lekkere hapjes in het verblijf. Dit zijn bijvoorbeeld noten, druiven en rozijnen. Hierdoor blijven de beren hun verblijf verkennen. De beren in Emmen houden geen winterrust. Dit komt waarschijnlijk omdat het niet koud genoeg wordt. Ze krijgen ook niet genoeg zalm om dik te worden. Ze kunnen zich daarom niet voorbereiden op de winterrust. Het voordeel hiervan is dat de bezoekers ook 's winters beren kunnen zien. |
| |
|
| • |
... de teddybeer is vernoemd naar een Amerikaanse president? Deze president heette Theodoor (Teddy) Roosevelt. Hij weigerde tijdens een berenjacht een beer dood te schieten. De beer was van tevoren speciaal gevangen. Dit zodat zeker was dat ze een beer zouden tegenkomen. Door het diervriendelijke handelen van de president, gingen de Amerikanen beren wat meer waarderen. Er werden zelfs knuffels van gemaakt. De koosnaam van de president was Teddy. Vandaar de naam teddybeer. |
| • |
... er heel veel bekende beren bestaan? Een aantal zul je vast wel kennen. Bijvoorbeeld Winnie de Poeh, Ollie B. Bommel, Yogi Beer, Baloe en Bruintje Beer. Misschien kun je er nog wel meer bedenken. |
|
| |
|
Draagtijd: duur van de zwangerschap van een dier.
Embryo: allereerste begin van een jong in de buik van de moeder. Zo groot als een speldenknop.
Gecastreerd: geopereerd zodat het dier geen vrouwtjes meer kan bevruchten.
Trek: het heen en weer verhuizen van sommige dieren naar andere gebieden. Dit omdat het ergens te koud of te warm is geworden door de winter of de zomer. |
De Kodiakbeer 