| |
| Olifanten leven in graslanden en bossen in Afrika en Azië. In Afrika komen twee soorten Afrikaanse olifant voor: de savanne-olifant en de bosolifant. In India en Zuidoost-Azië leeft de Aziatische olifant. In Dierenpark Emmen is er een grote kudde Aziatische olifanten. |
| |
|
 |
| |
|
| Aziatische olifant |
Elephas maximus |
| Planteneter |
Dikhuidige |
| Leefgebied |
India en Zuidoost-Azië, bossen en open graslanden. Op dit moment 28.000 tot 42.000 in het wild. |
| Leefwijze |
Olifanten leven in kuddes. |
| Voedsel |
120-150 kilogram per dag. Takken, bladeren, gras, vruchten, wortels. |
| Maten en gewicht |
Ongeveer 3500 kg. 6 meter lang, bijna 3 meter hoog. |
| Leeftijd |
Volwassen met 12 jaar, maximaal 60-70 jaar. |
| Voortplanting |
Draagtijd 20 maanden, 1 jong per keer. |
|
| |
|
|
| Olifanten zijn de grootste en zwaarste landdieren. Een Aziatische olifant weegt wel 3500 kilo. Hij kan 6 meter lang worden. Hij is bijna 3 meter hoog. Hij wordt daarom vaak gebruikt als werkolifant. Het opvallendst aan de olifant is zijn slurf. Dit is een handig hulpje. Ze kunnen ermee ruiken. Maar ook voorwerpen oppakken, knuffelen, drinken en water sproeien. Ze kunnen er rake klappen mee uitdelen en zand over hun rug gooien. Het zand beschermt tegen de zon en insecten. Aan het eind van zijn slurf heeft een olifant een soort "vinger". Hiermee kan hij takjes oppakken. Een olifant kan in één keer acht liter water opzuigen met zijn slurf. Hij kan de slurf ook gebruiken als snorkel. Bijvoorbeeld bij het oversteken van een rivier. |
| Olifanten hebben slagtanden. Bij de Aziatische olifant zijn deze meestal klein. De mannetjes (bullen) kunnen wel grote slagtanden krijgen. Een olifant heeft twee grote oren. Hiermee kunnen ze goed horen, maar ook afkoelen. Dit doen ze door er mee te wapperen. Olifanten zijn net als neushoorns en nijlpaarden dikhuidigen. Zijn huid is dik en heeft weinig haar. De olifant rolt soms door de modder of in water. Hierdoor blijft zijn huid gezond. De olifant neemt ook stofbaden. Dit doet hij door vuil met zijn slurf over zijn rug te blazen. Dit doen ze voor hun plezier. Maar ook om zich te beschermen tegen de zon en tegen parasieten. |
| |
|
| De Aziatische olifant leeft in India en Zuidoost-Azië. Hij houdt van de plekken aan de rand van het bos. Hier zijn bomen, open velden, water en plaatsen met lage planten. Op dit moment leven er nog 28.000 tot 42.000 Aziatische olifanten in het wild. |
| |
|
| Olifanten eten planten. Ze eten takken, bladeren, gras, vruchten, wortels. Dat pakken ze allemaal met hun slurf. Verder halen ze schors van bomen met hun bek. Ze zijn heel sterk. Ze kunnen gemakkelijk bomen omduwen. Zo kunnen ze bij de jonge blaadjes aan de bovenste takken komen. Aziatische olifanten eten ook veel sappig gras. In het oerwoud groeit veel van dit gras. Het regent er namelijk veel. Een olifant heeft veel eten nodig. Hij eet 120 tot 150 kilo per dag. Omdat een olifant zoveel eet, poept hij ook veel. Tien olifanten poepen in één dag wel 500 kilo mest. Ze zorgen er zo voor dat zaden weer op andere plaatsen gaan groeien. Ze eten veel. Daarom hebben ze goede tanden. Olifanten hebben vier speciale maalkiezen. Deze slijten na een tijd. Ze worden dan verwisseld voor nieuwe. Tijdens zijn leven wisselt een olifant vijf keer zijn kiezen. Na de laatste keer komen er geen nieuwe meer. Wanneer deze versleten zijn, kan een olifant zijn eten niet meer kauwen. Hij gaat dan dood. Meestal wordt hij een jaar of 65. |
| |
|
 |
| |
|
Olifanten leven in kuddes. Deze bestaan uit vrouwtjes en jongen. Een dochter blijft altijd bij haar moeder. Een zoon niet. Hij verlaat na een jaar of zeven zijn kudde. Hij leeft dan verder in zijn eentje of met andere mannetjes. In de kudde hebben sommige olifanten meer te zeggen dan andere. Dit ligt niet aan grootte of sterkte. Familiebanden zijn wel heel belangrijk. In het wild kan een stokoud olifantenomaatje soms de kudde aanvoeren. Haar kleinkinderen zijn misschien veel groter en sterker. Toch luisteren ze naar haar. Wanneer er gevaar dreigt werken de olifanten samen om zich te verdedigen. Kuddeleden zullen een aangevallen olifant wegslepen om haar te redden. Ook kunnen ze snel vluchten. Olifanten kunnen wel 48 kilometer per uur rennen. Wanneer olifanten elkaar uit het oog verliezen, houden zij contact met een geluid. Dit is een laag, knorrend geluid. Niemand weet of dit geluid uit de maag of de kop komt. Wanneer er gevaar dreigt voor één van hen, wordt de olifant stil. De plotselinge stilte alarmeert de rest van de kudde. Deze wordt dan ook stil. Pas wanneer het gevaar voorbij is, gaan ze verder met knorren. Zo vertellen de olifanten elkaar dat alles in orde is. Olifanten maken soms trompetgeluiden. Dit doen ze wanneer ze vrolijk of bang zijn. Iedere olifant heeft een eigen persoonlijkheid. Zoiets hebben alleen mensen en mensapen ook. Olifanten kunnen bijvoorbeeld beste vrienden zijn. Of juist lang ruzie hebben. Familie is wel heel belangrijk, vooral voor de vrouwtjes.
Een olifant is 17 uur per dag bezig met zoeken naar eten. De rest van de tijd trekken ze rond. Of ze nemen een bad. Slapen doet een olifant meestal drie tot vijf uur. Ongeveer 20 minuten ligt hij op zijn zij. De rest van de tijd slaapt hij staand. Op het heetst van de dag liggen ze lekker in de schaduw. Olifanten worden 60 tot 70 jaar oud. |
| |
|
 |
| Olifanten kunnen het hele jaar door jongen krijgen. De meeste olifantenvrouwtjes worden voor het eerst moeder als ze ongeveer 12 jaar zijn. Ze krijgen één jong per keer. Een jong olifantje wordt kalf genoemd. De moeder draagt het kalfje 18 tot 22 maanden in haar buik. Geen ander dier is zo lang drachtig. Vlak voor de geboorte verlaat de moeder samen met een ander vrouwtje de kudde. Dit vrouwtje wordt 'tante' genoemd. Ze blijft bij de moeder tijdens de geboorte. Een kalf is bij zijn geboorte ongeveer één meter hoog. Hij weegt 90 tot 150 kilo. Het kalf staat eerst wankel op de poten. Maar na een paar uur kan het al lopen. Na twee dagen kan hij met de kudde mee. Hij drinkt melk bij zijn moeder. Haar tepels zitten tussen haar voorpoten. Het olifantje drinkt niet met de slurf, maar met zijn mond. Het duurt zes maanden voordat een kalf een beetje handig wordt met zijn slurf. |
| Een jong drinkt ook bij zijn tantes. Soms gaat de moeder dood. Een tante zorgt dan verder voor het jong. Na zes maanden eet het kalf gras en andere planten. Maar hij blijft nog jaren bij zijn moeder drinken. Moeder en dochters blijven bij elkaar in de kudde. De zonen verlaten de groep. Dit doen ze meestal als ze ongeveer 7 jaar zijn. In het wild kan het zijn dat een bulletje pas met 14 jaar de kudde verlaat. Als de kudde veel ruimte heeft kunnen de bulletjes langer in de kudde blijven. |
| |
|
| Zulke grote, sterke dieren hebben weinig vijanden. Jonge olifantjes moeten wel oppassen voor tijgers. Maar die vallen niet zo snel een olifantje aan. Moeder en tantes letten namelijk goed op! De grootste vijand is de mens. De mens kapt de regenwouden. Daardoor blijft er weinig ruimte over voor de olifant. Ook worden ze gedood om hun slagtanden. Deze zijn namelijk van ivoor. Hiervan maken mensen beeldjes en sieraden. Jagen op olifanten is verboden. Maar helaas zijn er stropers die het toch doen. Alleen in natuurparken kunnen olifanten nog veilig leven. |
| |
|
| Er bestaat naast de Aziatische olifant nog één andere olifantensoort. Dit is de Afrikaanse olifant. De Afrikaanse olifant leeft alleen nog in natuurparken in Zuid-Afrika. De Afrikaanse olifant is groter dan de Aziatische olifant. Een volwassen Afrikaanse olifant weegt wel 5000 kilo. Dat is even zwaar als 80 mensen of 5 auto's! Afrikaanse olifanten hebben ook grotere slagtanden en oren. Verder heeft de Afrikaanse olifant twee 'vingers' aan zijn slurf in plaats van één. |
| |
|
| In Dierenpark Emmen wonen 14 olifanten. Dit zijn allemaal Aziatische olifanten. De meeste komen uit een werkkamp in Birma (Zuidoost-Azië). Er zijn vijf verzorgers voor de olifanten. Vroeger werd veel van de verzorging tussen de olifanten gedaan. Nu wordt bijna alles van een afstandje geregeld. Dat is veiliger voor de verzorgers. Maar het is ook beter voor de olifanten. In de vrije natuur zijn immers ook geen mensen. De olifanten in de dierentuin krijgen ander eten dan olifanten in de vrije natuur. Er zou anders elke dag nieuwe bomen geplant en gras gezaaid moeten worden! Dagelijks eet een olifant in Dierenpark Emmen heel veel. Hij eet 5 kilo krachtvoer, 2 broden, 1 baal gras of hooi en 15 kilo voederbieten. Verder eet hij maïs, komkommer, een paar kilo appels (of ander fruit en groente), bladeren en takken van bomen. In totaal eet een olifant wel 100 kilo per dag. Ze poepen ook veel. Wel 50 kilo per olifant! Een gedeelte van deze poep wordt 's zomers in de winkel van het park verkocht. Mensen kunnen het als mest in hun tuin gebruiken. 's Winters drinken de olifanten meer dan in de zomer. Dit komt omdat ze dan hooi krijgen in plaats van gras. Daar zit minder water in. 's Ochtends na het ontbijt gaan de olifanten met z'n allen in bad. Dit houden ze uren vol. Net als in de vrije natuur bevallen de vrouwtjes zonder tussenkomst van verzorgers of dierenarts. De moeder bevalt temidden van de andere kuddeleden. De verzorgers kijken toe met behulp van video. Zo kunnen ze zien of alles goed gaat. Na een geboorte blijft, bij koud weer, de hele kudde een aantal dagen in het binnenverblijf. De overige olifanten zouden boos worden, wanneer alléén de moeder en haar jong binnen bleven! Een geboorte is een kuddegebeuren. Elk lid van de kudde speelt een rol bij de opvoeding. In Dierenpark Emmen worden regelmatig jongen geboren. Zo zijn er eens vier jongen in een half jaar tijd geboren. Zo'n olifantengeboortegolf, temidden van zo'n grote kudde, is nog nooit eerder ter wereld in dierentuinen voorgekomen. Hierdoor leren we veel over olifanten. We kunnen andere dierentuinen met onze kennis helpen. Zo hoopt Dierenpark Emmen iets te kunnen doen aan de bescherming van de Aziatische olifant. |
| |
|
 |
| |
|
| • |
... in 1955 in Afrika een mannetjesolifant werd doodgeschoten die ruim 4 meter hoog was? Hij woog meer dan 12000 kilo! |
| • |
... wanneer olifanten zich vervelen, dit te zien is aan de bewegingen die ze maken? Ze bewegen hun kop bijvoorbeeld langdurig heen en weer in hetzelfde ritme. Dit wordt 'waven' genoemd. |
| • |
... een olifantenhart net zo veel hartslagen in 50 jaar maakt als een muizenhart in drie jaar? |
| • |
... de huid van een olifant erg gevoelig is? Hij kan precies voelen waar een vervelend vliegje zit. Zo kan hij heel goed mikken wanneer hij het vliegje wegslaat. |
| • |
... de oudste Aziatische olifant ooit wel 81 jaar oud is geworden? Daarmee komt de Aziatische olifant van alle landzoogdieren het dichtst bij de maximum leeftijd van mensen. Mensen hebben de hoogste maximum leeftijd van alle landzoogdieren. |
|
| |
|
Bul: mannetjesolifant.
Draagtijd: duur van de zwangerschap van een dier.
Drachtig: het zwanger zijn van een dier.
Krachtvoer: speciaal voer dat extra voedzaam is.
Maalkies: speciale kies die planteneters hebben om planten te kauwen.
Natuurpark: beschermd natuurgebied.
Parasiet: een dier of plant dat op of in een ander dier leeft.
Stropers: mensen die stiekem op dieren jagen waar dat eigenlijk verboden is. |
| |
|
De Aziatische olifant 